I roto i te whakaaro tōrangapū o nāianei, he maha ngā wā ka kīia te kāwanatanga hou he kaiwhakarato ratonga poto noa iho—he whakaritenga tauwhitinga ka heke te kirirarau ki tētahi tūnga whakahaere, ka tukuna e rite ana me te kore e whai whakaaro ki te hōhonutanga o mua, ki te whakangao a ngā tīpuna rānei. Heoi anō, ka wareware tēnei tirohanga motuhake i tētahi mooni nui o te ao tangata: kāore ngā iwi i te wāhi ōhanga anō he mea noa iho; he mahi whakahuihui, he mahi whakatupuranga maha.
Ko te whakatairanga i te mana tōrangapū me te morare motuhake o ngā kirirarau e hōhonu ana ngā hononga whakatupuranga maha he whakaatu i tētahi mātāpono e rite ana ki tō te hapori i whakaritea: te ture o te whakangao a-whakatupuranga e piki haere ana. Ko te neke atu i ngā tautohetohe tōrangapū papaku e hiahia ana ki tētahi tirohanga wāwāhi o te take e puta ai i te roanga o ngā tīpuna tētahi momo mana kirirarau e kore e taea te whakakore.
1. Te Kawenata Whakatupuranga: He Hononga puta noa i ngā Ao
Ko te ao tangata kei runga i tētahi kirimana kāore i tuhia: he hononga tonu i waenganui i ngā whakatupuranga o mua, te whakatupuranga e pupuri nei i te kaitiakitanga, me ngā whakatupuranga kei te heke mai.
Ko ngā kirirarau whakatupuranga maha ngā tohu ora o tēnei mekameka kāore i motu:
-
Ngā Kaitiaki o te Manaakitanga Tuku Iho: Ko te kirirarau nōna te whakapapa e hora ana i ngā whakatupuranga kāore e tiro i ngā whare o te kāwanatanga hei tikanga rangitahi mō te tangohanga inamata. Ka tirohia e rātou hei taonga tuku iho—he mea hanga mā te tāke, te werawera, me te toto o ō rātou tīpuna—kia tiakina, kia tukuna kia kore e pakaru.
-
Te Mahara o Mua hei Taiārai: Ka mau ngā whānau whakatupuranga i ngā mahara o mua i tuku iho mā ngā kōrero tuku iho a te whānau, te pūtake ā-rohe, me te mōhiotanga ki ngā whare. Ko tēnei mātauranga tuku iho he taiārai nui ki ngā ahua whakaaro e wareware ana ki ngā akoranga o mua i riro mā te kaha.
2. Te Rawa a ngā Tīpuna: Te Whakapiki Haere i te Pūtea Kirirarau
Ka whakanui ngā pūnaha ōhanga i te mātāpono o te tika—ko te hunga e pūtea ana, e hanga ana, e tautoko ana i tētahi hinonga puta noa i ngā tekau tau ka nui ake ngā taumaha me ngā mana kaitiakitanga i ngā hunga kātahi anō ka tae mai. He arorau rite e whakahaere ana i te hapori kirirarau.
Ina kua whakawāteahia e ngā whakatupuranga whai muri o tētahi whānau te wao, kua whakaturia ngā whare kirirarau, kua pūtea i ngā pūtea a te kāwanatanga, kua tiakina hoki te whenua i ngā wā o te raruraru, kua whakaemi rātou i te rawa kirirarau ā-whakatupuranga.
Ko te whakataurite i tētahi whakapapa nōna ngā patunga tapu i tuituia pūmau ki te pūtake o te motu ki tētahi tangata poto noa iho i tae mai inanahi he whakakore i te mooni o te mahi whakahuihui. Kāore te mana o ngā kirirarau whakatupuranga maha i te mana motuhake noa iho; ko te piki haere tonu o ngā rau tau o te kaitiakitanga pai.
3. "Te kiri i roto i te kemu": Te Kaitiakitanga me te Poto Noa
Ko te rerekētanga nui i waenganui i ngā whakapapa whakatupuranga maha me ngā tāngata poto noa iho kei roto i te pono o te noho.